على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
891
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تصميغ ( tasmiq ) م . ع . داخل كردن صمغ در چيزى . تصميم ( tasmim ) م . ع . صمم فى الامر : گذشت در كار و در عزيمت . و كذا صمم فى السير و صممه : گزيد او را و دندان فرو برد در آن . و صمم السيف : در گذشت شمشير از استخوان و آهن و جز آن از آنچه به روى آمد . و يا رسيد پيوندها را و بريد . و صمم الرجل الفرس العلف : قادر كرد آن مرد اسب را بر گياه پس فربه و كلان شكم گرديد . و صمم صاحبه الحديث : به ياد صاحب خود داد سخن را . تصندل ( tasandol ) م . ع . سخن گفتن با زنان و عشق بازى كردن يق تصندل اى تغزل مع النساء . تصنع ( tasanno ' ) م . ع . از خود روش نيكو نهادن و خويشتن را آراستن و بتكلف نيكو سيرتى نمودن . تصنف ( tasannof ) م . ع . آماده شدن گياه و درخت برگ آوردن را . و تصنفت شفته : خراشيده و پوست كنده شد لب او . تصنى ( tasanni ' ) م . ع . تصنى عند القدر : نشست نزديك بحرص كه گوشت را كفاينده كباب سازد و بريانى كند تا آنكه بخاكستر رسد . تصنيج ( tasnij ) م . ع . صنج به تصنيجا : افگند او را بر زمين . تصنيع ( tasnif ) م . ع . صنعت الجارية تصنيعا ( مجهولا ) : نيكو تربيت يافت جاريه تا فربه شد و در تربيت اسبان اصنع الفرس بتخفيف از مجرد گويند و در تربيت دختران صنع الجارية بتشديد گويند . تصنيف ( tasnif ) م . ع . صنفه : گونه گونه ساخت آن را و جدا كرد بعض آن را از بعضى و تميز داد . و صنف الشجر : برگ بر آورد درخت . تصنيف ( tasnif ) ا . ع . نوع نوع كردن مطالب و جمع آورى آنها . ج : تصانيف . تصنيف ( tasnif ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ايجاد و اختراع و انشاى مباحث علمى و تركيب و ترتيب نواهاى موسيقى . تصنيفات ( tasnif t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تصنيفها . تصنيم ( tasnim ) م . ع . تصوير كردن و نقش بستن . و بهر دو نوبت يك بار دوشيدن شتر را يق صنم النوق اى غزرها و ذلك اذا ادبر لبن الناقة . تصوب ( tasavvob ) م . ع . آمدن از بالا به نشيب و فرود آوردن باران . تصوح ( tasavvoh ) م . ع . خشك شدن تره از سر . يق تصوح البقل اذا يبس اعلاه و فيه ندوة . تصوح ( tasavvoh ) ا . ع : كفيدگى و و پراكندگى موى . تصور ( tasavvor ) م . ع . صورت و پيكر گرديدن . و با خود صورت كردن چيزى و صورت بستن . و نزديك شدن بافتادن يق تصورت الشيئ اى ئوهمت صورته فتصور لى . و طعنه فتصور : نيزه زد او را پس نزديك بافتادن شد . و ضربه فتصور : زد او را پس بيفتاد . تصور ( tasavvor ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پندار و گمان و خيال و وهم و فكر و قياس و انديشه و تفكر و تأمل و دريافت و فهم و ادراك . و تصور بستن و يا تصور كردن : خيال كردن و در پيش توهم كردن . و بتصور آمدن : پنداشته شدن و فهميده شدن . تصورى ( tasavvori ) ص . پ . منسوب بتصور و خيالى و وهمى . تصوريدن ( tasavvoridan ) ف ل . م . پ . پنداشتن و انديشيدن . تصوع ( tasavvo ' ) م . ع . تصوع النبت : خشك شد گياه . و تصوع الشعر : پراكنده و پريشان شد موى . و تصوع القوم : از هم ديگر دور و متفرق شدند قوم . تصوف ( tasavvof ) م . ع . تصوف الرجل : بمذهب صوفيه درآمد آن مرد . تصوف ( tasavvof ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام مذهب طايفهاى از اهل حقيقت كه از خواهش نفسانى پاك شده و اشياى عالم را مظهر حق مىدانند و گويند چون در زمان سابق اين طايفه صوف مىپوشيدند لهذا كلمهء تصوف را بر افعال و اعمال آنان اطلاق نمودهاند و يا آنكه اين كلمه مىتواند مشتق از صوف باشد كه بمعنى يك سو شدن و رو گردانيدن است چه آنان از ما سوى اللّه يك سو شده و رو گردانيدهاند . و اهل تصوف : صوفيه . و علم تصوف : علمى كه در آن بحث مىشود از اعراض از ما سوى اللّه و وصول به حق . تصوق ( tasavvoq ) م . ع . آلوده شدن يق تصوق بعذرته : يعنى آلوده گرديد به پليدى خود . تصوك ( tasavvok ) م . ع . تصوك فى رجيعه : آلوده شد بسرگين خود . تصويب ( tasvib ) م . ع . صوبه : راست گوى دانست او را و راست گوى شمرد . و صوب رأسه : پست داشت سر را . و صوبت الفرس : رها كردم اسب را تا تيز رود . تصويب ( tasvib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صواب ديد و صواب شمردگى و راست و درست شمردگى . و تصويب كردن : تصديق راستى و درستى كردن تصوية ( tasveyat ) م . ع . خشك شدن .